ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ
ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ
12/01/2017
ΕΚΟΙΜΗΘΗ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ «Η ΔΡΑΣΗ ΜΑΣ»
27/02/2014
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
12/01/2017
ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ τό νέο Τεῦχος ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017
02/05/2012
Μόλις κυκλοφόρησε DVD μέ ὅλη τήν ὕλη τῶν 50 ἐτῶν καί πλῆρες ψηφιακό Εὑρετήριο. Συνοδεύεται ἀπό Βιβλίο-Εὑρετήριο
Mailing list
Δώστε μας το email σας και μείνετε ενήμεροι

ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Α´


Ἐκκλησιαστικά Κατηχητικά Σχολεῖα

Χθές, σήμερα, αὔριο

Α´

 

«Θά ἀπαλλαγοῦμε καμμιά φορά ἀπό τά Κατηχητικά;»
(Π. Παλαιολόγος, ἐφημ. «Τό Βῆμα», 19.5.1977)
«Κατηχητικά σχολεῖα-μάστιγα γιά τά παιδιά μας»
(Ντόρα Νταϊλιάνα, ἐφημ. «Ἐλευθεροτυπία», 5 καί 7.11.1980)

 

Τό πρόβλημα τῆς ἑλληνικῆς νεολαίας ἀνησυχεῖ σήμερα ὅλους. Ἤ καλύτερα ἐκείνους πού πονοῦν αὐτό τόν τόπο. Τό ποιοί καί πῶς καί γιατί ἀπεργάζονται τόν ἀποπροσανατολισμό τῶν νέων μας τό ᾽χουμε ἐπισημάνει μέ τόν πιό σαφή καί ξεκάθαρο τρόπο πολλές φορές ἀπό τίς σελίδες τοῦ περιοδικοῦ μας.

Ἀναμφισβήτητα ἡ Ἐκκλησία ἔχει λόγο στήν ἀγωγή τῶν νέων. Γιατί αὐτοί εἶναι τά ἀρνία τοῦ Χριστοῦ, τά ὁποῖα καλεῖται νά ποιμάνει καί νά τά βοηθήσει νά γίνουν ζωντανά καί συνειδητά μέλη τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ. Καί τό ἔργο αὐτό τό κάνει μέ τήν Κατήχηση.

Ὅμως ἡ διακονία της αὐτή πολεμήθηκε καί πολεμᾶται ἀκόμη ἀπό τούς γνωστούς κύκλους. «Ἡ Δρᾶσις μας» σέ μιά συνέχεια 4 ἄρθρων θά δείξει ποιοί, ἀπό πότε καί γιατί, πολέμησαν τά Κατηχητικά Σχολεῖα (στό ἑξῆς Κ.Σ.) καί ποιοί στάθηκαν καί στέκονται δίπλα τους. Καί ἀκόμη ὅτι ὁ θεσμός τῶν Κ.Σ. δέν εἶναι δυτικῆς προτεσταντικῆς προελεύσεως, ἀλλά γνήσια Ὀρθόδοξος, ἀπόλυτα σύμφωνος μέ τήν Ὀρθόδοξη Παράδοση. Γι᾽ αὐτό καί πρέπει νά συνεχισθεῖ.

 

Ἀπόπειρες ἱδρύσεως Ἐκκλησιαστικῶν Κατηχητικῶν Σχολείων στήν Ἑλλάδα ἄρχισαν ἀπό τό 1870. Τά Κατηχητικά ὅμως παγιώθηκαν στή δεύτερη δεκαετία τοῦ 20οῦ αἰώνα*. Τή μεγαλύτερη δέ αὔξηση καί πρόοδο παρουσίασαν στή δεκαετία τοῦ 1950 καί στίς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ 1960. Ὡστόσο οἱ πολύχυμοι καρποί τους ὄχι μόνο στό ἐκκλησιαστικό, ἀλλά καί στό εὐρύτερο κοινωνικό περιβάλλον διαρκοῦν μέχρι σήμερα.

Στά δύσκολα γιά τήν Ἑλλάδα χρόνια τοῦ 1940 μέχρι τό 1950 ὁ πόλεμος προερχόταν ἀπό τόν ἄθεο μαρξισμό, ὁ ὁποῖος ἦταν πολύ φυσικό ν᾽ ἀνησυχεῖ γιά μιά τέτοια δραστηριότητα τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι τό μαρξιστικό περιοδικό «Νέα Γενιά» (Μάϊος 1946, ἀρ. φ. 70) ἔγραφε: «Ὁ δρόμος πού ᾽χουν πάρει τά Κ.Σ. τώρα τελευταῖα εἶναι στ᾽ ἀλήθεια πολύ ἀνησυχητικός (...). Αὐτά πού γίνονται μέσα στήν κατήχηση εἶναι πραγματικά ἐξωφρενικά (...). Καταλαβαίνουμε τί ἀναστάτωση φέρνουν μέσα στίς οἰκογένειες (...) μ’ αὐτές τίς πτωματολογίες, συκοφαντίες κλπ. Ὅσο καί νά ψάξουμε δέ θά βροῦμε Χριστιανισμό σ’ αὐτές τίς διδασκαλίες (sic). Οἱ μεσαιωνικές αὐτές ἀπόψεις γίνονται ἐκβιαστικές πλάι σέ σειρά ἐκφυλισμούς, καταχρήσεις κλπ. πού ὑπάρχουν μέσα στά Κατηχητικά καί πού ᾽χουμε χρέος καί συγκεκριμένα νά ξεσκεπάζουμε κάθε φορά»!...

Ἄλλο μαρξιστικό Περιοδικό ἡ «Ἑνότητα» (Θεσσαλονίκη, 18 Μαΐου 1947) ἔγραφε: Κάνουμε «Ἔκκληση στούς νέους καί τίς νέες τῶν Κ.Σ. νά τινάξουν ἀπό πάνω τους τήν ὀλέθρια νάρκη, πού θολώνει τήν ψυχή καί σκοτίζει τό νοῦ καί νά σκεφθοῦν. Νά σκεφθοῦν ψύχραιμα καί θαρρετά τί τούς λένε ἐκεῖ μέσα, ποιοί τούς τά λένε, γιατί τούς τά λένε».

Ἀπό τή δεκαετία τοῦ 1960 ὁ πόλεμος ἔγινε ὀξύτερος καί συστηματικότερος. Ἔτσι ἡ ἐφημερίδα «Τό Βῆμα» (21.11.1963) ἔγραφε: «Νά χτυπᾶς καμπάνες τά πρωινά τῆς Κυριακῆς, ν᾽ ἀποσπᾶς τά παιδιά ἀπό τό παιχνίδι τους καί νά τά κλείνεις σάν καλογεράκια στό ἡμίφως τῶν ναῶν, ὅπου ἱερωμένοι καί λαϊκοί, ξένοι πρός τά παιδαγωγικά, εἰσβάλλουν ἀντιδημοκρατικά, ἀντιλαϊκά καί ἀναχρονιστικά (sic), σέ περιοχή πού ἀνήκει σέ ἐπίσημη Ἐκκλησία (...). Τό Κατηχητικό δέν βγαίνει κἄν ἀπό τήν παράδοση, ἀλλά εἶναι νεόπλασμα στόν ὀργανισμό τῆς Παιδείας».

Ἄλλοτε ἡ ἰδία ἐφημερίδα ἔγραφε: «Θ᾽ ἀπαλλαγοῦμε καμμιά φορά ἀπό τά Κατηχητικά; Θά εἶναι ἀπαλλαγή τῆς Παιδείας ἀπό τήν εἰσβολή σ᾽ αὐτήν τῆς Ἐκκλησίας σέ μιάν ἀπό τίς χειρότερες μορφές» (sic). («Τό Βῆμα», 19.5.1977). Σέ μιά βδομάδα ἡ ἴδια ἐφημερίδα ἐπανερχόταν στό θέμα γράφοντας: «Ὁπωσδήποτε θά ὑπάρχουν καί στά Κατηχητικά πρόσωπα ἄξια. Τό θέμα ὅμως εἶναι ἀλλοῦ: Ἄν ἐπιτρέπεται σέ μιά Δημοκρατία, ὅπου τό κράτος ἔχει τό βάρος τῆς εὐθύνης γιά τήν παιδεία, νά ἀσκοῦν χρέη παιδαγωγοῦ ὄργανα τῆς Ἐκκλησίας ἔξω ἀπό τόν ἔλεγχο τῆς πολιτείας. Ὅταν μάλιστα ἡ Ἐκκλησία συχνά δίνει δείγματα μεσαιωνισμοῦ, ἐμπάθειας καί φανατισμοῦ»!... (ἐφημ. «Τό Βῆμα», 26.5.1977).

Καί τά τρία πιό πάνω κείμενα ἀνήκουν στόν Παῦλο Παλαιολόγο, πού ἔγραφε τότε στό «Βῆμα» τή στήλη «Στό Περιθώριο τῆς ζωῆς».

Τή σκυτάλη τῆς πολεμικῆς πῆρε στή συνέχεια ἡ ἐφημερίδα «Ἐλευθεροτυπία», κυρίως μέ μιά δῆθεν «ἔρευνα» τῆς Ντόρας Νταϊλιάνα, πού τήν τιτλοφόρησε «Κατηχητικό Σχολεῖο – Μάστιγα γιά τά παιδιά μας» (ἐφημ. «Ἐλευθεροτυπία» 5 καί 7 Νοεμβρίου 1980).

Σ᾽ ὅλες αὐτές τίς κατηγορίες, τίς συκοφαντίες καί τούς ἀπαξιωτικούς καί ὑβριστικούς χαρακτηρισμούς σέ βάρος τῶν Κ.Σ. ἀπάντησαν ἀρκετοί. Μεταξύ αὐτῶν καί «Ἡ Δρᾶσις μας» μέ δύο ἄρθρα1.

Ἀξίζει τόν κόπο ὁ ἀναγνώστης ν᾽ ἀνατρέξει στά δύο αὐτά ἄρθρα γιά νά δεῖ ποῦ βρίσκονται σήμερα τά πρόσωπα πού συμμετεῖχαν στήν ἔρευνα τῆς Νταϊλιάνα. Βρίσκονται δυστυχῶς στίς φυλακές γιά ἐγκληματικές ἐνέργειες. Ἐνῶ ἕνας εἶναι καθηρημένος κληρικός...

Στό χορό τῶν πολεμίων τῶν Κ.Σ. ἀπό τό 1960 καί ἑξῆς ρίχτηκαν, ἐκτός τῶν ἄλλων, καί δεξιοί καί ἀριστεροί θολοκουλτουριάρηδες, νεο-ορθόδοξοι αὐτοπρόβλητοι θεολόγοι-κοινωνιολόγοι, καί ἄλλα μέλη τοῦ κινήματος θεολογικοῦ μοντερνισμοῦ. Δυστυχῶς συμμερίστηκαν τίς ἀπόψεις τους καί κληρικοί, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ἐπίσκοποι, οἱ ὁποῖοι διέλυσαν τά Κ.Σ. στίς περιφέρειές τους!...

Ὅλοι αὐτοί, ἀπό τούς ὁποίους οἱ πλεῖστοι μεταπτυχιακοί θεολόγοι μέ ντοκτορά ἀπό τήν Προτεσταντική καί Παπική θεολογία (!), πού πρόβαλαν καί ὡς ὑπέρμαχοι τῆς φιλοκαλικῆς καί μυστικῆς θεολογίας, καί ταυτόχρονα ὑπέρμαχοι τοῦ «μανικοῦ ἔρωτος», χλεύασαν καί κατηγόρησαν τά Κ.Σ. ὡς ἀντίγραφα ἀπό τήν Προτεσταντική Δύση. Αὐτοί ἐμφανίστηκαν καί ὡς οἱ μόνοι ὑπερασπιστές τῆς ἀνόθευτης Ὀρθόδοξης ἀλήθειας! Φαίνεται πώς κάτι τέτοιους εἶχε ὑπόψη του ὁ Παπαδιαμάντης ὅταν ἔγραψε: Τά κακοχωνευμένα ἐπιχρίσματα ἐκ τῆς ἑσπερίας μᾶλλον ἔκαμαν τό νοῦ τους νά ψηλώσει!...

Αὐτοί, λοιπόν, πλήττοντας τά Κ.Σ. καί μειώνοντας τήν ἀκτινοβολία τους, ἔγραψαν μεταξύ ἄλλων καί τοῦτο: «Τά Κ.Σ. εἶναι “μόσχευμα” τυπικά προτεσταντικῆς ἠθικολογίας, ὁλότελα ἄσχετο μέ τήν παράδοση, ἐμπειρία, νοοτροπία καί πολιτισμό...»2.

Στήν ἴδια ὅμως περίοδο τοῦ πολέμου κατά τῶν Κ.Σ. ὑπῆρξαν καί μεγάλες ἔρευνες μεταξύ Πανεπιστημιακῶν καί Ἀνωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν, στίς ὁποῖες τά πρόσωπα αὐτά ἀπάντησαν θετικά καί ἐπαινετικά γιά τό ἔργο τῶν Κ.Σ. Ὅλοι ἀναγνώριζαν τή σημασία τοῦ θεσμοῦ, ἰδιαίτερα οἱ τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν3.

Ἡ ἀξιολογότερη ἀπ᾽ ὅλες τίς ἔρευνες ἦταν ἐκείνη τοῦ «Δελτίου τῆς Χριστιανικῆς Ἑνώσεως Ἐκπαιδευτικῶν Λειτουργῶν» (Χ.Ε.Ε.Λ.), γιά τήν ὁποία θά κάνουμε λόγο στό ἑπόμενο.

                                                                                                               ν.π.β.

 

*Λεπτομέρειες βλ. στή Διδακτορική Διατριβή τῆς Κας Εὐαγγελίας Τσαγκαρλῆ-Διαμάντη, Δρ. Θεολογίας - Mr Φιλολογίας, ἡ Πατερική Διδαχή στά Κατηχητικά Σχολεῖα τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος· Ἱστορική ἀναδρομή καί Διδακτική ἀξιοποίηση, ἐκδ. «Λύχνος», Ἀθήνα 2003, σ. 20-29.

---------------

1. Βλ. τ. 172, Φεβρουάριος 1981, σ. 30-31 καί 34 και τ. 173, Μάρτιος 1981, σ. 49.
2. Χρήστου Γιανναρᾶ, Ὁ πήχυς τοῦ μεγάλου ἡγέτη, ἐπιφυλλίδα τῆς ἐφημ. «Καθημερινή», 15.11.1998.
3. Βλ. π. Ἠλία Μαστρογιαννοπούλου, ἐπιστολή μέ «μιά βιβλιογραφική ἐνημέρωση γιά τό θέμα» τῶν Κ.Σ. στό Περιοδικό «Σύναξη», Ἀπρίλιος-Ἰούνιος 2009, τ. 110, σ. 101-102. Ἐπίσης «Τότε Κρυφό Σχολειό, σήμερα Κατηχητικό», ἔκδοση Γ.Ε.Χ.Α., Ἀθῆναι 1981.





ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Περιοδικό “Η ΔΡΑΣΗ ΜΑΣ”
Μαυρομιχάλη 32, Τ.Κ. 10680
Αθήνα
ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΤΕΥΧΗ
ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

active³ 4.7 · IPS κατασκευή ιστοσελίδων · Όροι χρήσης